Jan Geurtz: “Liefde is altijd goed genoeg”
september 3, 2020
De denker in wortelpak gaat ons verlaten
september 24, 2020
 

Gastcolumn: Hoe deze tijd onze identificatie met vooruitgang blootlegde.


door Sanne Mol

Maandelijks komt the New Moon Collective bij elkaar. Een avond waarin jonge vrouwen ervaringen delen en leren van zichzelf en anderen. De openheid en kwetsbaarheid van persoonlijke verhalen leiden vooral tot veel herkenning. Ook in deze gekke tijd kwamen we bij elkaar. Hoewel de vorm veranderde, bleef de essentie hetzelfde: we konden delen en met elkaar zijn. En dat was waardevol. Juist nu.

Het voelt onnodig om te zeggen dat er veel is gebeurd de afgelopen periode. Niet alleen in de wereld om ons heen, maar ook in onszelf. We gingen van een wereld die nooit leek te stoppen, die altijd in ‘go-mode’ zat, naar een verplichte vertraging.

Het voelt ook onnodig om te zeggen dat die omslag niet altijd makkelijk was. Wanneer we opeens stilgezet worden, komen er allerlei dingen omhoog waar we normaal niet bij stil (willen) staan. Dingen die bedekt zijn door de ruis van het dagelijks leven. Daar konden we nu niet meer van weg lopen.

Dat leidde tot een hoofd vol gedachten. En het leidde tot angst. Voor wat er om ons heen gebeurde, maar ook voor onszelf. Een angst voor gebrek aan vooruitgang. Voor stilstand.

Voor velen van ons verschoof deze tijd daarom al snel naar een belangrijke tijd om heel goed in iets te worden, heel fit te worden of iets nieuws te leren. De doelen werden gesteld. Want o wee als we als dezelfde persoon uit deze tijd zouden komen of we deze tijd niet goed zouden benutten. Dus bleven we om ons heen zoeken, in de hoop iets vast te pakken of iets te vinden dat ons voldoening zou brengen en ons door de tijd heen zou helpen. Zodat we mee konden blijven doen. Maar we vonden het niet en ons hoofd bleef vol.

Grijpen naar meer

Vaak geloven we dat wanneer we maar blijven zoeken naar meer en beter, we zullen vinden waar we naar verlangen. Maar als we voorbijgaan aan de inhoud van de dingen waarnaar we zoeken, en kijken naar het mechanisme erachter, zien we al snel dat we dezelfde rondjes blijven lopen waarvan alleen de invulling verandert.

Veel van deze gedragingen komen namelijk voort uit dezelfde grijpbeweging. Steeds zoekende naar iets om te doen, zitten we gedurende het leven bijna constant in dit ‘grijpproces’. We proberen alles aan te pakken en stevig in onze hand te houden en verwachten hiermee hetgeen te vinden wat we nodig denken te hebben. Maar hoe kunnen we verwachten dat het in onze hand komt als we hem zelf dicht houden? Zo is het niet gek dat we met het gevoel rondlopen nog niet te hebben wat nodig is.

Het gaat dus niet om wát we aanpakken, maar om het aanpakken zelf, wat er voor zorgt dat de voldoening uitblijft. We kunnen dit veranderen door onze hand te openen. En dat is eng, want daarvoor moeten we onze grip loslaten waardoor dingen uit onze handen kunnen glippen. Daar houden we niet van, we hebben liever controle. Het is niet voor niets dat we zo veel bij ons houden.

Wat stilstand ons vertelde

Het mocht dus anders. Juist daarom gingen we stilzitten. Om die hand te openen. Ruimte maken waar het kon, om vervolgens in die ruimte te gaan zitten en te observeren welke gedachten en gedragingen ons uit die stilte wilden trekken. Dat was soms erg ongemakkelijk.

Want die gedachten en gedragingen waren er zeker. Er klinkt veel lawaai wanneer we ons voor het eerst in stilte bevinden. Vooral in het begin werden we alle kanten op getrokken en kostte het veel moeite om er niet op in te gaan. Voor we het wisten maakten we alweer plannen om een nieuwe hobby op te pakken.

Maar juist wanneer we die gedachten wél voorbij lieten gaan, kregen we ontzettend veel informatie over onszelf en de processen die zich in ons afspelen. Er bekroop ons soms een angst wanneer we beseften dat we uiteindelijk misschien niets zouden hebben bereikt na deze periode. Het liet ons zien hoe we onszelf hebben geïdentificeerd met vooruitgang. Hoe we onze eigenwaarden hangen aan de snelheid waarmee we ons voortbewegen.

Juist in een wereld waarin groei, vooruitgang en snelheid zulke belangrijke kwaliteiten zijn is het essentieel om te kunnen onderscheiden welk mechanisme er achter onze gedragingen zit. Zodat je zelf kan kiezen welke kant je op wilt. Als je niet in staat bent dat te doen, is de kans groot dat je wordt meegesleept door de sneltrein van het leven. Omdat er overal iets is om aan te grijpen. Zo blijf je alleen maar rennen om de wereld bij te kunnen houden. En dat is doodvermoeiend.

Wanneer we deze patronen leren doorzien en het verschil herkennen tussen dingen die gedreven worden door die grijpbeweging (‘ik moet, want anders...’) of door een open hand (‘ik hoef niet, maar wil het wel’), kunnen we onze kwaliteiten gericht inzetten. In plaats van zoveel mogelijk dingen aan te pakken omdat we bang zijn niet mee te kunnen gaan met de rest, kunnen we onze focus verleggen naar dingen die belangrijk voor ons zijn. Dit biedt ons een manier om zinvoller met onze energie om te gaan.

Van overtuiging tot gedrag

Soms moeten we daarvoor helemaal terug naar het begin. Het onderscheid in ons lichaam leren voelen tussen onszelf dingen opleggen en dingen doen omdat we ze willen doen. En dat is soms lastig. Omdat we in de ruimte die gecreëerd wordt door het vertragen, geconfronteerd worden met de dingen die we niet zo leuk aan onszelf vinden en met het ongemak dat wordt meegebracht door onwetendheid. Het liefst stoppen we dat meteen weer weg omdat we geloven dat wat daaronder zit, de waarheid is.

En dat is oké. Je hoeft daar ook niets aan te veranderen. Als het er zit heeft het namelijk nu nog een functie. Het hoeft (en kan) dus nog niet ‘weg’. Het belangrijkste is dat je de gedragingen gaat herkennen die hieruit voortkomen. Dat je gaat zien hoe een bepaalde overtuiging (‘ik mag niet stilstaan’ of ‘ik moet mezelf nuttig maken’) aanzet tot gedrag (wanhopig op zoek gaan naar voldoening of je leven vullen met ruis als afleiding).

Het zal zo al snel duidelijk worden hoe veel van je gedrag functioneert als vluchtgedrag van jezelf en waar je nu bent. En hoe dat vluchtgedrag zich uit in een grijpbeweging naar ruis in de hoop dat we daarmee ergens komen waar we ons goed genoeg voelen.

Als we dit blijven opmerken, en in dat proces een beetje aardig voor onszelf zijn, merken we misschien op dat we nergens heen hoeven of niets hoeven te bereiken om goed genoeg te zijn. Wanneer de onderliggende overtuiging van al die gedragingen verandert, zal ook het gedrag als reactie op die overtuiging veranderen. De behoefte om alles aan te pakken zal dan vanzelf langzaam minder worden, omdat je niet meer weg hoeft te rennen van waar je op dit moment staat.

Waar komt mijn gedrag vandaan?

Een manier om meer te weten te komen over de aard van je gedrag is door te kijken wat er gebeurt als je niet op een impuls ingaat. Dit geeft ook inzicht in hoe je lichaam anders reageert op dingen die je ‘moet’ (dit gaat vaak gepaard met verkramping in je lijf) of dingen die je ‘mag’ (gevoel van ruimte en enthousiasme). Wanneer je hier bekend mee raakt, kan je ook deze sensaties gaan gebruiken als leidraad voor het maken van keuzes.

Soms helpt het om de vragen uit te schrijven, maar je kan dit ook doen in de vorm van bijvoorbeeld meditatie of visualisatie. Wees niet bang om een fout antwoord te geven en laat je gedachten en gevoel vooral op de vrije loop. Voorbeelden van vragen die je jezelf kan stellen wanneer je opmerkt dat een impuls je uit de stilte wil trekken zijn:
1. Als ik dit niet zou doen dan…
2. Hoe voelt dit in mijn lichaam? Op welke plekken? Zit er emotie bij?
3. Wil ik iets doen om van dit gevoel af te komen? Zoja, wat is het?
4. Doet het mij denken aan andere situaties uit het verleden?

Ben je nieuwsgierig geworden naar the New Moon Collective? Of wil je met ons de diepte ingaan? Op 4 oktober is er een nieuwe! Neem contact op met Sanne via Instagram op @sanne_mol voor meer informatie.

Zou je het leuk vinden om zelf een gastcolumn te schrijven? Stuur dan een berichtje naar anouk@kwekerijamsterdam.nl