Join de boekenclub! We lezen: De meeste mensen deugen

kwekerij-zelfdiscipline-geluk
Maakt zelfdiscipline gelukkig?
januari 30, 2020
kwetsbaarheid
“Anders parkeer ik hem wel in de vangrail.”
februari 20, 2020
kwekerij-boekenclub-deugen
 

Join de boekenclub! We lezen: De meeste mensen deugen

door David Bom

Als je wel eens een sportinterview beluistert, weet je: ‘vertrouwen’ is een toverwoord. Een speler die stralend vertelt dat de trainer hem of haar het vertrouwen heeft gegeven, clubs die bij tegenslag tóch hun volledige vertrouwen in de trainer uitspreken, of juist de fatale mededeling dat het vertrouwen zoek is; in al die situaties wordt over vertrouwen gesproken alsof het de doorslaggevende factor is. En ik merk zelf ook dat als mensen om mij heen hun vertrouwen in me uitspreken, ik geneigd ben om dat vertrouwen positief te beantwoorden. Vertrouwen in iemand uitspreken betekent dat je uitgaat van het goede in diegene, en kan zo grote gevolgen hebben. Vertrouwen is een paardenmiddel.

‘Wat we aannemen in elkaar is wat we oproepen’

Andersom werkt wantrouwen net zo. In De meeste mensen deugen zet de jonge historicus Rutger Bregman overtuigend uiteen dat als we uitgaan van een cynisch mensbeeld, mensen zich daar ook naar gaan gedragen. Dat werkt dan weer bestuur en management in de hand dat gebaseerd is op wantrouwen. En zo belandt je al snel in een negatieve spiraal. Precies op dit punt ziet Bregman het misgaan op veel plekken in onze samenleving. Volgens Bregman gaan we er namelijk veel te vaak vanuit gaan dat mensen lui, egoïstisch en onbetrouwbaar zijn, oftewel: dat mensen niet deugen.

Maar ga je van het goede in de mens uit, dan stimuleert dat op zijn beurt ook weer goed gedrag. Of zoals Bregman het zelf verwoordt: ‘We hebben een goed been en een slecht been, de vraag is welk been we trainen.’ De meeste mensen deugen zou je kunnen zien als een uitwerking van die stelling; aan de hand van recente wetenschappelijke inzichten poogt Bregman allereerst het bestaan van ons goede been overtuigend aan te tonen, om daarop aansluitend ertoe op te roepen eens wat meer oog te hebben voor dat goede been. Want ons mensbeeld is cruciaal voor de manier waarop we onze omgeving benaderen, benadrukt Bregman, óók op maatschappelijke schaal: ‘Wat we aannemen in elkaar is wat we oproepen. Als we het hebben over de grootste uitdagingen van onze tijd – van de opwarming van de aarde tot het tanende vertrouwen in elkaar – dan denk ik dat het antwoord begint bij een ander mensbeeld.’

Blind vertrouwen

Zo’n stevige stellingname levert natuurlijk ook kritiek op. Blind vertrouwen in de mens kan volgens Janneke Stegeman, voormalig Theoloog des Vaderlands, ook gevaarlijk zijn: ‘Wij, mensen, hebben soms helemaal niet scherp wat goed is en wat kwaad. En we zijn traag om in actie te komen tegen kwaad en onrecht. We hebben het dus nodig om een gezamenlijk geweten te kweken, om kritisch te zijn en elkaar scherp te houden.’ Dat we als mensen ook tot een heleboel kwaad in staat zijn, zal Bregman overigens ook niet ontkennen. Maar als het om twijfelachtige situaties gaat, ruilt Bregman het wantrouwen graag in voor een nieuwe leefregel: ‘Bij twijfel, ga uit van het goede’.

--

In februari lezen we met de boekenclub De meeste mensen deugen. We willen de tijd nemen om door te bomen over Bregmans betoog en daarbij ook onze eigen mensbeelden eens onder de loep nemen. De volgende boekenclubavond vindt plaats op 3 maart in de sfeervolle Gelagkamer, vanaf 19:30 aan de Nieuwe Herengracht 18a. Zin om mee te lezen? Leuk! Meer informatie en aanmelden? Klik op deze link

1. Rutger Bregman, De meeste mensen deugen, p. 31. 2. Bregman, De meeste mensen deugen, p. 31. 3.https://www.trouw.nl/religie-filosofie/moeten-we-echt-uitgaan-van-het-goede-in-de-mens~bd410650/ 4.https://decorrespondent.nl/10517/bij-twijfel-ga-uit-van-het-goede-en-nog-9-leefregels-waar-ik-me-aan-probeer-te-houden/404326065-a2992440